Diş tedavisinden sonra uyuşma genellikle birkaç saat içinde geçer: üst çenede yapılan işlemlerde uyuşukluk çoğunlukla 3 saat civarında kaybolurken, alt çenenin arka bölgesinde 5–6 saate kadar uzayabilir. Süre; kullanılan ilacın türüne, miktarına, uygulanan bölgeye ve kişinin metabolizmasına göre değişir. Uyuşukluk sürerken en sık yaşanan sorun, hissedilmediği için dudak, dil veya yanağın ısırılmasıdır; bu yüzden uyuşma geçene kadar birkaç basit kurala uymak gerekir.
Lokal anestezi, ağrı sinyalini taşıyan sinirin belirli bir bölgede geçici olarak durdurulmasıdır. Diş hekimi, tedavi edilecek dişin sinirine yakın bir noktaya küçük miktarda anestezik ilaç uygular; birkaç dakika içinde o bölge uyuşur, bilinç ve genel duyular ise tamamen açık kalır. Dolgu, kanal tedavisi, diş çekimi ve gömülü diş operasyonları bu yöntemle ağrısız yapılır.
Üst çenede kemik daha gözenekli olduğu için ilaç doğrudan dişin yanına verilir ve etkisi görece kısa sürer. Alt çenede ise arka dişler için çoğu zaman ana siniri bloke eden bir uygulama gerekir; bu, dudak ve dilin yarısının da uyuşmasına ve etkinin daha uzun sürmesine yol açar.
Sağlık Bakanlığı'na bağlı ağız ve diş sağlığı merkezlerinin hasta bilgilendirmelerinde verilen süreler aşağıdaki gibidir. Bunlar ortalamadır; kişiden kişiye sapma normaldir.
| Bölge / işlem | Beklenen uyuşma süresi |
|---|---|
| Üst çene dolgu, kanal tedavisi, çekim | Yaklaşık 3 saat |
| Alt çene arka azı dişleri (sinir bloğu) | 5–6 saate kadar |
| Uzun süren cerrahi işlemler, uzun etkili ilaç | Daha uzun olabilir; hekiminiz söyler |
Süreyi etkileyen başlıca etkenler: ilacın türü ve içindeki damar büzücü madde, uygulanan miktar, işlemin uzunluğu (uzun işlemlerde ek doz yapılabilir), bölgenin kanlanması ve kişinin yaşı ile metabolizması. Karıncalanma ve hafif yanma hissi, etkinin geçmeye başladığının işaretidir.
Çocuklar uyuşuk dudağı veya yanağı "garip" bulup çiğneme eğilimindedir; sonuçta ertesi gün şişmiş, yaralı bir dudakla karşılaşılabilir. Uyuşma geçene kadar çocuğu gözetim altında tutun, yumuşak ve serin yiyecekler dışında bir şey vermeyin ve dudağını ısırmamasını sık sık hatırlatın. Çocuk diş hekimliği muayenelerinde bu uyarılar veliye ayrıca anlatılır.
Uyuşma geçtikten sonra dudak ya da yanak içinde şişlik ve beyazımsı bir yara fark ederseniz, büyük olasılıkla farkında olmadan ısırmışsınızdır. Bu yaralar çoğunlukla kendiliğinden iyileşir. İyileşme sürecinde ılık tuzlu suyla nazikçe çalkalamak, sıcak, sert ve baharatlı yiyeceklerden kaçınmak ve yaralı bölgeyi yeniden ısırmamaya dikkat etmek yeterlidir. Yara birkaç gün içinde küçülmek yerine büyüyorsa, şiddetli ağrı veya ateş eşlik ediyorsa kliniğe bilgi verin.
Normal kabul edilenler: Etki geçerken karıncalanma ve hafif yanma hissi; iğne yerinde birkaç gün süren hafif hassasiyet veya küçük bir morluk; işlem sonrası dişte birkaç günlük hafif sızı. Dolgu sonrası hassasiyetin ne zaman normal olduğunu ayrı bir yazıda anlattık.
Hekime başvurmanız gereken durumlar:
Uzayan hissizlik nadirdir ve çoğu zaman zamanla düzelir; ancak değerlendirilmesi için işlemi yapan hekime bilgi vermek gerekir.
Serin veya oda sıcaklığında suyu küçük yudumlarla içebilirsiniz. Sıcak çay ve kahveyi uyuşma tamamen geçene kadar erteleyin.
Alt çene arka dişler için ana sinir bloke edildiğinden, o tarafta dudak, dil ve çene ucu birlikte uyuşur ve etki daha uzun sürer. Bu beklenen bir durumdur.
İşlemin türüne göre birkaç gün hafif sızı olabilir. Hekiminizin önerdiği ağrı kesici dışında bir ilaç almayın; ağrı artıyorsa kliniğe bilgi verin.
Evet. Bazı kişilerde ilaç daha hızlı metabolize olur; işlem sırasında yeterli uyuşma sağlandıysa erken geçmesi sorun değildir. Tedavi sırasında ağrı hissederseniz hekiminiz ek doz uygulayabilir.
Kaynaklar: