Kemik Erimesi İlacı Kullanırken Diş Çekimi ve İmplant

Kemik Erimesi İlacı Kullananlarda Diş Tedavisi: Çekim ve İmplant Güvenli mi?

Kemik erimesi ilacı kullananlarda diş tedavisi çoğu zaman güvenle yapılır, ilaç kesilmez. Çene kemiği riski nedir, kimler daha dikkatli olmalı?

Kemik erimesi (osteoporoz) için ilaç kullananların büyük çoğunluğu dolgu, kanal tedavisi ve diş taşı temizliği gibi tedavileri her zamanki gibi yaptırabilir. Diş çekimi ve implant gibi çene kemiğini etkileyen işlemler de çoğu durumda mümkündür. Bu ilaçlar çok nadiren çene kemiğinde iyileşme sorununa yol açabildiği için hekimin bilgilendirilmesi ve riskin önceden değerlendirilmesi gerekir. En önemli kural: ilacınızı diş tedavisi için kendi başınıza bırakmayın. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) onaylı ürün bilgilerinde de ilacı kesmenin bu riski azalttığını gösteren bir veri olmadığı belirtilir.

Hangi ilaçlar "kemik erimesi ilacı" olarak geçer?

Diş hekimliğinde dikkat edilen grup, kemik yıkımını yavaşlatan ilaçlardır. En sık kullanılanlar şunlardır:

Bifosfonatlar: alendronat, risedronat, ibandronat, zoledronik asit. Tablet, iğne veya serum (infüzyon) şeklinde kullanılabilir.
Denosumab: İğne şeklinde uygulanır; bifosfonatlardan farklı çalışır ama aynı yan etkiyle ilişkilidir.

Aynı etken maddeler, kanser tedavisinde kemik tutulumunu önlemek için çok daha yüksek dozlarda da kullanılır. Bu ayrım, diş tedavisindeki riski belirleyen en önemli etkendir.

Çene kemiği nekrozu (MRONJ) nedir?

İlaca bağlı çene kemiği nekrozu, bu ilaçları kullanan kişilerde çene kemiğinin bir bölümünün açığa çıkması ve iyileşmemesidir. Tıp literatüründe MRONJ kısaltmasıyla geçer. Vakaların önemli bir kısmında öncesinde diş çekimi gibi kemiği etkileyen bir işlem ya da bölgesel bir enfeksiyon vardır.

İskoçya ulusal sağlık sistemine bağlı diş hekimliği klinik rehberi (SDCEP) riski şöyle verir: osteoporoz için ilaç kullananlarda 1.000'de 1 ile 10.000'de 1 arası. Yani oldukça nadirdir. Kanser tedavisi için yüksek doz kullananlarda ise risk belirgin şekilde yüksektir: tipik olarak 20'de 1'in altında.

Kimler daha yüksek risk grubundadır?

SDCEP rehberi hastaları iki gruba ayırır. Hangi grupta olduğunuzu diş hekiminiz ilaç geçmişinizi ve sağlık durumunuzu sorarak belirler:

Düşük risk	Daha yüksek risk
Osteoporoz için 5 yıldan kısa süredir bifosfonat kullanan ve kortizon tedavisi almayanlar	Bifosfonatı 5 yıldan uzun süredir kullananlar
Osteoporoz için denosumab kullanan ve kortizon tedavisi almayanlar	Bu ilaçlarla birlikte uzun süreli kortizon (sistemik glukokortikoid) kullananlar
—	İlacı kanser tedavisi kapsamında alanlar
—	Daha önce çene kemiği nekrozu geçirmiş olanlar

Diş çekimi ve implant yaptırabilir miyim?

Rehberin önerisi gruba göre değişir:

Düşük risk grubunda: Çekim ve kemiği etkileyen diğer işlemler normal şekilde yapılır. Yalnızca bu risk nedeniyle rutin antibiyotik verilmesi önerilmez.
Yüksek risk grubunda: Hekim önce dişi korumanın yollarını arar; örneğin enfeksiyon yoksa kökü yerinde bırakmak gibi seçenekleri değerlendirir. Çekim yine de gerekliyse, riskler hastayla konuşulduktan sonra yapılır. Gerekirse ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanının görüşü alınır.

İmplant da çene kemiğini etkileyen bir işlem olduğu için aynı değerlendirmeden geçer. Genel uygunluk ölçütleri için kimler implant yaptırabilir yazımıza, tedavi seçenekleri için implant uygulamaları sayfamıza bakabilirsiniz. Dolgu, kanal tedavisi ve diş taşı temizliği ise risk grubundan bağımsız olarak rutin şekilde yapılır.

İlaca başlamadan önce diş muayenesi neden önemli?

TİTCK onaylı ürün bilgileri, kanser, kemoterapi, radyoterapi, kortizon kullanımı veya kötü ağız hijyeni gibi ek risk etkenleri olanlarda tedaviye başlamadan önce diş muayenesi yapılmasını ve gerekli tedavilerin tamamlanmasını önerir. SDCEP de amacın, hastayı ilaç başlamadan ya da hemen sonrasında ağız sağlığı açısından olabildiğince hazır hâle getirmek olduğunu söyler. Böylece ileride çekim gerektirebilecek dişler erkenden tedavi edilir ve kemiği etkileyen işlem ihtiyacı azalır.

Riski azaltmak için neler yapabilirsiniz?

Diş hekiminize kullandığınız tüm ilaçları, geçmişte kullandıklarınızı ve ne kadar süredir kullandığınızı söyleyin.
Düzenli kontrole gidin; çürük ve diş eti hastalığını çekim gerektirmeden yakalamak en etkili korumadır. Kontrol sıklığı için rutin kontrol rehberimize göz atın.
Dişlerinizi florürlü macunla düzenli ve özenle fırçalayın; doğru teknik için hekiminizden destek isteyin.
Şekerli atıştırmalık ve içecekleri azaltın, alkolü sınırlayın, sigarayı bırakın.
Hareketli veya vuruk yapan protezlerinizi düzelttirin; ağız içi yaralar risk oluşturabilir.

Hangi belirtilerde hemen diş hekimine başvurmalı?

SDCEP hasta broşürü şu belirtilerde vakit kaybetmeden diş hekimine başvurulmasını önerir: çenede karıncalanma, uyuşma, ağırlık veya alışılmadık his; çenede ağrı ya da ağızda kötü tat; çenede şişlik; irin veya akıntı; sallanan dişler; ağızda açıkta görünen kemik. Diş çekimi sonrası iyileşme sürecindeki olağan durumlar için diş çekimi sonrası yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Diş çekimi için ilacıma ara vermeli miyim?

Hayır. SDCEP hasta broşürü ilaca devam edilmesini, ilacın sağladığı yararın riskten çok daha büyük olduğunu belirtir. TİTCK onaylı ürün bilgilerinde de ilacı kesmenin çene riskini azalttığına dair veri bulunmadığı yazar. Sorularınızı ilacı yazan hekiminizle ve diş hekiminizle konuşun.

Serum veya iğne şeklinde aldığım ilaç da bu kapsamda mı?

Evet. Zoledronik asit gibi serumla verilen ilaçlar da bifosfonat grubundadır; denosumab ise iğneyle uygulanır. Diş hekiminize ilacın adını ve son uygulama tarihini söyleyin.

İlacı bıraktıysam risk devam eder mi?

SDCEP rehberi, diş hekiminin şu an kullanılan ilaçların yanında geçmişte kullanılan bifosfonatları da sormasını ister; denosumab için son 9 ay içindeki kullanım dikkate alınır. Bu yüzden bıraktığınız ilaçları da mutlaka belirtin.

Kan sulandırıcı da kullanıyorum, ne yapmalıyım?

İki ilacı da hekiminize bildirin. Kan sulandırıcı kullananlarda çekimle ilgili ayrı öneriler vardır; bunları kan sulandırıcı ve diş çekimi rehberimizde topladık.

Kemik erimesi ilacı kullanıyor ve diş tedavisi planlıyorsanız, ilaç listenizle birlikte bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar: